أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
144
قانون ( فارسى )
نسخهء ديگر : ريشههاى سهگانه ( بيخ سوسن ، ريشهء شيرينبيان و بيخ كرفس يا رازيانه ) از هريك به وزن ده درهم ، بزر كرفس و رازيانهء شامى از هريك به وزن دو درهم ، كنگر خر ، بادآورد ، مشكانيه و خاراگوش از هريك به وزن پنج درهم ، لوفا به وزن سه درهم . همه را باهم بپزند و به وزن بيست و هشت مثقال تناول كنند . نسخهء ديگر : برگ گياه مشكانيه ، شاهتره ، كنگر خر ، بادآورد و خاراگوش از هريك به وزن پنج درهم . مويز به وزن ده درهم ، هليلهء زرد به وزن ده درهم . همه را درهم مخلوط كرده و از آن بخورند . اين دارو براى پيران تبدار بلغمى كه بلغم سبب تب شده باشد و براى كسانى كه مادهء بلغمى سبب تبشان با مادهء صفرايى مخلوط باشد و مادهء صفرايى چيرگى داشته باشد ، بسيار خوب است و ويژگى دارد . اگر قارچ چمنى را خشك كنند و بكوبند و بسايند و چند روزى از ساييدهء آن - كه هر باره تا وزن يك درهم و يك درهم و يك سوم درهم باشد - بخورند ، از طول كشيدن بيمارى جلوگيرى مىكند . همچنين خوب است كه همينطور خشكه و يا با عسل قاطى كنند و بخورند . بزر گزنه اگر بعد از پخته شدن مادهء خلط سبب تب تناول شود ، تأثير شگفتآور دارد . بزر گزنه را بايد خرد و ساييده كنند ، و بخورند يا با عسل بخورند . اگر بيمار ناتوانى كبد دارد و مىخواهى به قصد اسهال دادن بزر گزنه را برايش تجويز كنى ، راوند چينى و بزر كشوث را با بزر گزنه مخلوط كن ! و اگر ديدى كه بيمار معدهء ناتوان دارد ، مصطكى و رازيانهء شامى را با بزر گزنه به بيمار بده ! اگر ديدى كه شخص طحالش بيمار است و كلفت شده است ، بزر گزنه را با بيخ كبر و زنگى دارو بياميز و به او بده كه بخورد ؛ زيرا اكثرا در چنين حالت تب بلغمى طحال آسيب مىبيند . و اگر منظور هم اسهال دادن بيمار و هم معالجهء طحال باشد ، همراه بزر گزنه مشك زمين و ثمر درخت بان و شنبليله به بيمار بدهى بسيار خوب است . در هر حال هر دارويى كه به بيمار مىدهى بايد چگونگى حالت تب را در نظر داشته باشى كه گرمى بخشيدن ، به افراط و بيش از حد لازم نباشد . اگر براى پاكسازى بيمار در بيمارى ناشى از بلغم نياز به داروهاى قوىتر بود و مادهء بيمارى پخته و رسا شده بود ، مقدار خوراكى حب ساخته از تربد را بيشتر گردان و حقنههاى نيرومند را به كار ببر ! حب تركيبى زير نيز بسيار خوب است . نسخه : مصطكى به وزن يك دانگ ، معجون تلخ مسهل به وزن نيم درهم ، افشرهء خاراگوش به وزن يك